Wie is ‘de poortwachter’ en wat bewaakt hij?
De uitvoeringsinstelling (UWV) is de poortwachter van de WAO. Hij bewaakt de toegang tot de WAO/WIA middels de WAO/WIA-keuring én een toets op de inspanningen die werkgever en werknemer in het eerste ziektejaar hebben ondernomen om WIA-instroom te voorkomen.

Waar is de Wet verbetering poortwachter voor bedoeld?
De Wet Poortwachter is ervoor bedoeld om zieke werknemers zo snel mogelijk weer aan het werk te krijgen. In de wet en bijbehorende Ministeriële Regeling zijn normen vastgelegd over wat werkgever, werknemer en arbodienst minimaal moeten doen aan reïntegratie. Met deze minimumnormen wordt het voor werkgevers en werknemers duidelijker wat van hen concreet aan actie wordt verlangd.

Wat is de belangrijkste maatregel uit de Wet verbetering poortwachter?
De belangrijkste maatregel uit de Wet Poortwachter is de invoering van het reïntegratieverslag. In dat verslag moeten werkgever en werknemer aan het eind van het eerste ziektejaar verantwoording afleggen over wat zij hebben gedaan om terugkeer naar het werk te bespoedigen. Tezamen met de administratieve en medische gegevens vormt dat het reïntegratiedossier. In de praktijk zullen de verschillende onderdelen van het dossier niet volledig bij de werkgever zelf berusten. Bijvoorbeeld de medische gegevens worden door de arbodienst beheerd.

Het belangrijkste doel van het invoeren van een reïntegratieverslag is ervoor te zorgen dat werkgevers en werknemers eerder met reïntegratie aan de slag gaan.
Daartoe wordt in de regeling vastgelegd welke stappen tenminste moeten worden gezet en welke inspanningen tenminste moeten worden verricht door werkgever, werknemer en arbodienst. Indien werkgever en werknemer hier onvoldoende aan meewerken, kunnen zij daarvoor worden gestraft.

Welke stappen moeten (volgens de bijbehorende ministeriële regeling) in het eerste ziektejaar allemaal worden gezet?
De belangrijkste stappen betreffen een advies van de arbodienst en het opstellen en uitvoeren van een plan van aanpak door werkgever en werknemer.  Uitgangspunt is steeds dat werkgever en werknemer zelf de regie voeren en zelf tijdig de noodzakelijke acties ondernemen.

Wat gebeurt er als de uitvoeringsinstelling (UWV) de inspanningen onvoldoende vindt?
Het UWV toetst de inhoud van het reïntegratieverslag aan de hand van de eisen die daarover zijn vastgelegd in de Ministeriële Regeling. Indien het UWV van mening is dat werkgever en/of werknemer zich onvoldoende hebben ingespannen om terugkeer naar het werk te bespoedigen, kunnen sancties worden opgelegd. De WIA-beoordeling wordt in dat geval (minimaal) een half jaar uitgesteld. Voor een tekortschietende werkgever kan dat verlenging van de loondoorbetaling met maximaal één jaar inhouden.
Een werknemer die onvoldoende heeft meegewerkt kan gekort worden op (een deel van) zijn WIA-uitkering.

Hoe worden in de Wet verbetering poortwachter rechten en plichten van werknemers en werkgevers in het eerste ziektejaar versterkt?
De Wet Poortwachter heeft tot gevolg dat de werknemer intensiever wordt betrokken bij de voor hem te ondernemen reïntegratie-activiteiten. Zo heeft de werknemer een belangrijke rol bij het opstellen van het reïntegratieverslag. Daar staat tegenover dat van hem verlangd wordt dat hij zich actief opstelt ten behoeve van zijn herstel- en reïntegratieproces. Wanneer de werknemer een snelle terugkeer naar het werk belemmert, bijvoorbeeld door te weigeren om passende arbeid te verrichten of een omscholingscursus te volgen, heeft de werkgever het recht om de betaling van het salaris op te schorten. Bovendien kan de werknemer vervolgens door het UWV ook nog worden gekort op (een deel van) zijn WAO/WIA-uitkering. Indien de werkgever zich te laks opstelt, kan hij worden ‘gestraft’ door het loon van de zieke werknemer (maximaal één jaar) langer te moeten doorbetalen. Komt de werknemer daarna als nog in de WIA, dan krijgt de werkgever bovendien te maken met de Pemba-premie.
Werknemer en werkgever hebben beide het recht om een ’second opinion’ te vragen aan het UWV over de vraag of er binnen het bedrijf passende arbeid aanwezig is, dan wel of er voldoende reïntegratie-activiteiten zijn ontplooid. Verder kunnen werkgever en werknemer gezamenlijk verzoeken de WIA/WAO-uitkering uit te stellen, bijvoorbeeld als de reïntegratie al vergevorderd is.

Wat moeten arbodiensten in het kader van de Wet verbetering poortwachter ‘meer’ (dan nu) gaan doen?
Bij dreigend langdurig verzuim moet de arbodienst binnen zes weken onderzoeken wat hieraan gedaan kan worden. De arbodienst zal aangeven wat de verwachting is ten aanzien van herstel en werkhervatting en welke problemen reïntegratie in de weg kunnen staan. Op basis van onderzoek zal de arbodienst binnen zes weken na aanvang van het verzuim aan werkgever en werknemer advies uitbrengen over de concrete stappen die voor herstel kunnen worden gezet.

In de Ministeriële Regeling wordt op enkele punten expliciet bepaald welke bijstand bij de verzuimbegeleiding de werkgever van zijn arbodienst moet verlangen. Het gaat hierbij niet om geheel nieuwe verplichtingen. Zo wordt geregeld dat de arbodienst op tijd dreigend langdurig ziekteverzuim signaleert, onderzoekt wat hieraan gedaan kan worden, en werkgever en werknemer daarover adviseert. Dit is van het begin af aan de bedoeling geweest van de verplichte arbodienstverlening en veel werkgevers voldoen hier op dit moment ook al aan. Het expliciteren ervan in deze regeling heeft vooral betekenis voor die werkgevers die tot dusverre hun arbodienst niet of veel te laat inschakelden bij dreigend langdurig ziekteverzuim.

Wat is de samenhang tussen de Wet verbetering poortwachter en afspraken in arboconvenanten?
In arboconvenanten worden – naast afspraken over arbeidsrisico’s – afspraken gemaakt over verzuimbegeleiding, vroegtijdige reïntegratie en arbodienstverlening. Stuk voor stuk onderwerpen die ook centraal staan in de Wet verbetering poortwachter.
In arboconvenanten kunnen eisen die in de wet over deze onderwerpen aan werkgevers en werknemers worden gesteld, concreet worden uitgewerkt. Hiermee worden twee vliegen in één klap geslagen: het onderwerp verzuimbegeleiding en vroegtijdige reïntegratie krijgt een nieuwe impuls en tegelijkertijd wordt invulling gegeven aan de wettelijke verplichtingen.

Wat voor ‘poortwachter’-afspraken kunnen er in arboconvenanten worden gemaakt?
In algemene zin moet bij alle afspraken die in arboconvenanten worden gemaakt over verzuimbegeleiding en vroegtijdige reïntegratie de vraag te worden gesteld in hoeverre aangesloten wordt bij de voorwaarden uit de Wet verbetering poortwachter (en bijbehorende Ministeriële Regeling). In de ‘tien meest gestelde vragen over vroegtijdige reïntegratie en arboconvenanten’ wordt een aantal voorbeelden gegeven van mogelijke afspraken over dit onderwerp.

Deel dit artikel!

Filed under:
Reintegratie door Loopbaanadviesnederland.nl